مسعله ی زبان احتمالن بهترین روش دریافت تشكیك پسا مدرنی ست .

هنگامی كه ما زبان را می آموزیم ، آنچنان به استفاده ی آن عادت میكنیم كه درست مثل تنفس امری طبیعی مینماید ، ولی فلسفه در این مورد دغدغه های خاص خود را دارد .

اگر در استفاده از زبان ، تسامح روش ما باشد ؛ مودی به هر نوع عقیده خواهد شد . اگر چه ما در استفاده ی از زبان ممكن است متبحر باشیم ولی زبان كماكان ابداعی انسانی ست و به همین دلیل به ضرس قاطع میتوان گفت كه پدیده ای غیر منطقی ست ( و آیا اینگونه در ماجرای زبان و منطق به نقض غرض نمیرسیم )
 

یكی از جستارهای فلسفه ی مدرن آن بوده است كه توانایی زبان را در ایجاد مفهوم و اینكه اصولن مفهوم چیست ، كشف كند .

زبان شناس سوئیسی فردیناند دو سوسور ، یحتمل اراعه كننده ی متقاعد كننده ترین پاسخها بود : 

زبان نظامی از علائم است كه از طریق تفاوت بین آنها ، به مفهوم ره می یابد .
 

ما میدانیم كه لغت سگ و رگ از نظر مفهومی یكسان نیست و این نه بخاطر آن است كه هر دو لغت به نحوی مرموز با جهان ما مربوط میباشند ، بلكه صرفن بخاطر آن است كه ظاهر و آهنگ آنها با یكدیگر فرق میكند .
 
بنابراین علاعم ، جنبه ی دلبخاه  دارد و مفهوم آنها از طریق نظامی منتقل میشود كه جنبه ی فرعی داشته و مورد موافقت همه كسانی ست كه آن علاعم را به كار میبرند  .
 

در واقعیت كثرت رای بر چیزی ، دلیل صحت و درستی آن چیز است ... اما این تنها در دنیای انسانی كاربرد دارد . و حقیقت هرگز وقعی بر كثرت آراء نمیگذارد
 

 
بله ... منطق ... برداشت ، خط كشی و تفسیر ما از ظاهری ترین امور و روابط دنیاست و اینگونه است كه خام دستانه خودرا در معرض خطا قرار داده ایم
 

 
هیوم فیلسوف بی خدای اسكاتلندی حتی پا را فراتر گذاشته و گفته ای شگرف و مبهوت كننده دارد :

وقتی من عطسه ای كنم و شما بعد از من سرفه كنید ... فقط كافی ست این اتفاق چند بار پشت هم رخ دهد ... تمامی جامعه ی انسانی قانونی ابداع كنند كه همیشه بعد از عطسه ی كسی ، سرفه ی همنشینش روی میدهد و این قانون است .
 
هیوم میگوید تفسیر و برداشت ما از جهان همینقدر ابتداعی و سطحی و مزخرف است .

ما قوانینی را وضع میكنیم كه گویی ابدی ست حالینكه تنها قسمتی از اتفاقاتِ فوقش چند هزار ساله ی جهان را در بر میگیرد ، چراكه بیش از آن دیدی نداریم و ما بقی حدس است ...

واین در حالیست كه چند هزار سالِ ما ( به قول ویل دورانت ) در كتاب آفرینش ، سطری بیش نیست .

و این حماقت است كه اعتقاد خود را بر مبنای علم واز آن بدتر ، منطق قرار دهیم ...

و نهایتن نتیجه میگیرد ، روز و شب و توالی فصول اتفاقی ست كه فعلن دارد پشت سر هم می افتد و هیچ تضمینی نیست فردا هم همین روند ادامه یابد .
 
به قول هیوم : علیت همان اقتران دائمی ست كه امری صرفا امكانی ست نه ضروری ...
 

و باری ، علیت از ظاهری ترین برداشت های انسانِ منطقی ازجهان است . و عجبا كه روحانیون از آن برای اثبات خدا هم استفاده میكنند .
 

همانقدر كه برای مریدانِ باورمندِ منطق و علم كه این دو را دین خود قرار داده اند تعسف میخورم . برای روحانیون هم نگران و متاسفم كه از ته مانده های نشخوارین منطقیونِ علم زده ، به این شكل حقیر سود میجویند .

خدایشان را تا این حد مبتذل اثبات میكنند ...

 
     
 
استنتاج دریدا آن است كه زبان به مفهوم واقعی ، همیشه جنبه ی استعاری دارد و این استنتاج میتواند نتایج جدی داشته باشد .

یكی از این نتایج آن است كه فلاسفه نمیتوانند برای رسیدن به نوعی از حقیقت عینی كه در فراسوی تاریخ و فرهنگ قرار دارد ، از تواناییهای زبان فراتر روند .

هیچ متنی نمیتواند واجد صرفن یك مفهوم باشد ( هرمنوتیك گادامر نیز بر همین اصل استوار است )

زبان هرگز نمیتواند به مفاهیم درونی نفوذ كند یا جوهر مفاهیمی از قبیل حقیقت و یا معرفت را به طور قطعی بنمایاند .
 
حتا فراتر از این ، استنتاج دریدا بدان مفهوم است كه باور اساسی انسانی به اصل عدم تناقض - فاقد اعتبار اساسی ست .
 

در انتها گفته ی نیچه را زیبا میبینم برای حسن ختام این قسمت كه :

اگر دانشمندان در صددند كه به بررسی جهان مادی بپردازند ، مباحث استدلالی و منطقی ، فقط برای برقراری ارتباط با همگنانشان مفید خواهد بود . و ثبت آن بعنوان توصیف كلی جهان ، بس ابلهانه است كه میتوان تنها در برابرش ایستاد و لبخند زد

در یک زمان یا  یک لحظه و از یک زاویه ی دید ، نمیتوان به تمام هستی یک شی یا مفهوم یا ... واقف گشت ...

درکی که دیگر بر پایه ی زاویه ی دیدی خاص ، محدود و البته جانبدار ، نیست .

هیوم همیشه نسبت به ادعاهای بلند پروازانه ی بسیاری از فلاسفه ی عقل گرای اروپا شدیدن تردید داشت .
 

میگفت : بیشتر قوانین علمی مبتنی بر نظام ظاهری طبیعت است  . بنابراین برای فلاسفه و دانشمندان بسیار آسان است كه خویشتن را متقاعد سازند به اینكه قاعده مندیها پایدار و الزام آور است ولی هیچ دلیل متقاعد كننده ای وجود ندارد كه هیچ یك از این مفروضات بدین گونه كه تعریف شد ، باشد .
 
 

نیچه به نفس این ایده كه جهان طبیعی دارای نظم منطقی و تابع یك سری قوانین طبیعی قابل دریافت است ، اعتراض نمود .
 

او در سپیده دم میگوید :

هر گونه تحقیق در زمینه ی علم بعنوان یك پدیده ی اجتماعی ، فرهنگی و تاریخی بزودی این حقیقت را بر ملا میسازد كه به اصطلاح حقایق علمی همواره در حال تغییرند . آنچه قواعد علمی گفته میشود ، ساختارهای مشروط انسانی ست .

بیشتر اوقات به این ساختارها ، اهمیتی بیش از این منسوب میشود ولی این توهم صرفا به خاطر ابهت واژه هایی از قبیل قانون و قاعده است .
 

همچنین در فراسوی نیك و بد میگوید :

دلیل وجودی انطباق طبیعت با قوانینی كه شما فیزیكدانان ، مغرورانه از آن صحبت می دارید ، صرفا مرتبط با توهم خودتان و كاربرد نابجای لغات است ... رفتار اشیاء هرگز قاعده مند و منطبق با روش خاصی نیست و اصولن در وجود اشیاء تردید است . ... اشیاء تحت محدودیتهای منبعث ضرورت خاص باز هم از حیثیت چندانی برخوردار نمیشود ... آنچه ما بعنوان علم و منطق میشناسیم ، هنوز تحت تعثیر گمراه كننده ی زبان است .
 
 

اما آنچه اینجا لازم میدانم كمی بیشتر توضیحش دهم استنباط بر حسب موقعیت است ( پرسپكتیویسم )
نیچه میگوید چه ضمانتی وجود دارد كه الگوی كنونی ما الگوی صحیحی باشد ؟ 

آموزه ی نیچه درباره ی استنباط بر حسب موقعیت مشعر بر آن است كه راجع به جهان همیشه فقط میتواند تفسیرهای ناقص و نه حقایق مطلق وجود داشته باشد و علم بعنوان یك پویش فرهنگی و محدود و كاملن انسانی ، تفسیری است كه متعثر از بسیاری مكاتب علمی قرن بیستم نظیر فلسفه ی توماس كوهن و پل فیربند است .
 

 
علم واپسین فرزند ناخلف دوران روشنگری ست و بنابراین صرفن نوعی تفسیر مقطعی از جهان است .
 

در فصل 14 فراسوی نیك و بد میگوید :

این حقیقت ، تازه به ذهن معدودی از اشخاص خطور نموده است كه علم فیزیك نیز صرفن تبیینی و تفسیری از جهان است ( تا احتیاجات ما را مرتفع ساز د ) و به هیچ وجه توجیه نهایی جهان نیست .

اسم ما را محترمانه گذاشتند نهيليست.

متوليان تحميق مردم

روي هر كسي كه راهش را از راه آنها جدا ميكرد

همين اسم را ميگذاشتند

" آرپ "

دادائيسم، يا به قول معروف جنبش دادا، به سال ۱۹۱۶ از کافه ای کوچک در شهر زوريخ شروع شد. اين کافه پاتوق حلقه ای از جوانان پرشور و نا آرام بود که از ساير کشورهای اروپايی به سويس، که در جنگ اعلام بی طرفی کرده بود، پناه آورده بودند. سه چهره برجسته گروه هوگو بال، تريستان تزارا و هانس آرپ بودند که بيشتر به شعر و موسيقی علاقه داشتند.

جوانانی که نام عجيب، چندپهلو و تصادفی "دادا" را برای خود برگزيده بودند، يا خود مستقيما در جنگ شرکت کرده و رنج آن را با گوشت و پوست احساس کرده بودند (مثل ماکس ارنست، اوتو ديکس و گئورگ گروس) و يا در گريز از آن به سويس پناه آورده بودند (مثل ريشارد هولزنبک و تريستان تزارا).

هنر طغيان

تريستان تزارا، نويسنده منشور دادا، گفته است: "زايش دادائيسم آغاز يک سبک هنری تازه نبود، آغاز انزجار بود."

جوانان ياغی و سرکشی که در زوريخ گرد آمده بودند، دغدغه آفرينش هنری نداشتند. آنها از همه چيز فرهنگ اروپايی، به انضمام هنر آن بيزار بودند. آنها تمام نهادهای فرهنگی و اجتماعی و سياسی جامعه معاصر را در برافروختن جنگ جهانی اول مقصر می دانستند.

سوداگری در آغاز قرن بيستم، سرمست از دستاوردهای شگرف علمی و پيروزی های چشمگير فنی، با فخر و غرور تازه ای به آينده می نگريست. اما اين رشد و ترقی برای فرزندان عاصی دادا، پشيزی ارزش نداشت.

انقلاب فنی و پيشرفتهای علمی به گسترش رفاه عمومی و خوشبختی انسان کمترين کمکی نکرده بود. بر عکس، اين تمدن، بيشترين مهارت خود را در تجهيز ماشين جنگ، در توليد سلاحهای کشتار، گازهای سمی و بمب افکنهای وحشت انگيز جلوه گر ساخته بود. "عصر جديد" با تمام نهادها و قوانين و بنيادهای فرهنگی و سياسی اش، نتوانسته بود از جنگی سخيف و بيهوده و به همان اندازه کثيف و وحشيانه جلوگيری کند.

مارسل دوشان گفته است: "از نظر ما جنگ بلاهت محض بود و هيچ نتيجه ای نداشت. جنبش دادا شکل ديگری بود از تظاهرات به خاطر صلح".

دادائيسم نفرين نسلی خيانت ديده است، که زمامداران و رهبران "والامقام"، با فريب و دروغ، به نام ملت و ميهن، آن را به مسلخ فرستاده بودند. آنها فرياد زدند که در ميدانهای جنگ از فر و شکوه خبری نيست. جبهه ها از لاشه های متعفن و اعضای مثله شده و استخوانهای پوسيده، پوشيده شده است.

رسالت هنری دادا

دادائيسم سرفصل هنر پيشگام يا آوانگارديسم هنری در قرن بيستم است. تمام آثار انتزاعی مدرن غريب و غيرطبيعی و به گفته مخالفان "اجق وجق"، چيزی به اين مکتب بدهکار هستند.

هدف اوليه دادائيست ها نه تأسيس يک مکتب هنری تازه، بلکه نوعی دهن کجی به عالم هنر بود، که آن را قلابی و دروغين می دانستند.

دادائيستها تعاريف "رسمی" را دور ريختند: برای آنها وظيفه هنر نه تجلی احساسات لطيف است، نه خلق تابلويی زيبا و نه بازآفرينی جهان عينی... دادا قصد نداشت ديدگان را بنوازد و دلها را مفتون کند. دادا می خواست بلرزاند و "شوکه" کند. می گفت: با هنر بايد جهان را تحقير کرد، تکان داد، و در صورت امکان ويرانش کرد.

هدف دادائيست ها آن بود که خشم و بيزاری خود را از نظام موجود هرچه رساتر بيان کنند، فارغ از تمام قيد و بندهای هنری. چه باک اگر اثارشان نارسا، نابالغ، يا حتی "ضدهنر" باشد.

ساختارشکنی و فرم زدايی آگاهانه

اولين برنامه های دادا "شو" هايی بود با همراهی شعر و موسيقی. در جوار نمايشگاه بزرگ دادائيسم چند اتاقک برای پخش نمونه های موسيقی و اشعار دادائيستی اختصاص يافته است. در اينجا می توان با "انحرافات" دادائيستها روبرو شد: آهنگی که هارمونی را کنار زده و شعری که تا حذف زبان پيش رفته است.

اما خطاست اگر گمان رود دادائيسم "به کردار بازی" يا از سر تفنن به سنت شکنی دست می زد. محتوای دادا يکسره اجتماعی و عميقا سياسی بود، اما شايد به گونه ای منفی يا غيرمستقيم.

می توان گفت که دادا فريادی دردآلود است که از فرط خشم و غضب، رسم و راه بيان را از ياد برده، زبانش بند آمده و حرفش گنگ و نامفهوم شده است.

دادائيست ها در اشعاری بی معنی، با تقليد لحن فاخر خطابه ها و سرودهای ميهنی، آنها را به تمسخر می گرفتند. وقتی سياستمداران در تبليغات ميهن پرستانه ياوه به هم می بافند، سخن سرايان در شعرهای مطنطن بر واقعيات مخوف سرپوش می گذارند، و ژنرالها با خطابه های آتشين مردم را فريب می دهند، پس چرندگويی بالاترين هنر است!

آنها هيچ نمی گفتند، يا چيزی برای گفتن نداشتند. يا چيزی که می گفتند همان "هيچ و پوچ" بود. اما آنها برای "ياوه گويی" منطقی داشتند: وقتی هر کلامی، در نهايت تنها پوششی بر دروغ و فريب است، ديگر معنی به چه درد می خورد؟ وقتی هر پيامی دروغين است، پس ارتباط نامعتبر است. عدم ارتباط بر آن ترجيح دارد و می توان آن را به مقام هنر ارتقا داد. دادائيسم متنی است که از عدم ارتباط، هنر می سازد.

توهم زيبايی

تريستان تزارا گفته است: "هنر دوران ما به عمل جراحی نياز داشت و ما آن عمل را برايش انجام داديم."

دادا قراردادهای والا و حقيقی هنر را دور ريخت. در دنيايی سرشار از توهم و فريب، حقيقت ديگر چه معجونی است؟ دادائيسم حقيقت را توهم می دانست، هم در شکل متعالی (ترانسندال) و هم در قالب عادی و روزمره آن.

دادائيستها زيبايی طبيعی يا حقيقی را دروغين می دانستند. آخرين مکاتب هنری بزرگ اروپا مانند امپرسيونيسم و اکسپرسيونيسم، مرزهای زيادی را شکسته، اما در نهايت به اصل زيبايی هنری وفادار مانده بودند.

دادا آخرين گام را برداشت و نفس زيبايی را زير سؤال برد: امر زيبا چيست و اصلا به چه کار می آيد؟ وقتی فوج فوج جوانان را به کشتارگاه می فرستند؛ وقتی فرصت زيستن چنين اندک و حيات آدمی تا اين حد بی مقدار است، "امر زيبا" به چه درد می خورد؟ هنر می تواند زشت و کريه باشد. خشن باشد مثل زندگی، درهم و آشفته باشد مثل زمانه. يک باند زخم بندی خونين يا يک پای مصنوعی، از تمام شاهکارهای هنری برتر است، زيرا با زمانه همخوانی بيشتری دارد!

پيروان دادا به طبيعی گرايی اعلام جنگ دادند و اسلحه اصلی شان تجريد بود. در طراحی و نقاشی حذف نگارگری فرمال و طبيعت گرايانه، و تقليل آن به خطوط و نقشهای ابتدايی؛ در شعر تجريد زبان و فروکاستن آن به آواهای انتزاعی، در موسيقی لغو قواعد تونال و اصول هارمونی...

گريز از "هماهنگی" برای آنها پشتوانه ای عينی داشت. ريشارد هولزنبک گفته است: "هنر تجريدی برای ما به معنای صداقت مطلق بود."

نوآوری های دادا

پيروان دادا نه تنها به بنيادها و قرادادهای هنری پشت کردند، بلکه مرزهای رايج را نيز پس زدند. "هنر" آنها آميزه ای بود، اغلب ناهماهنگ، از چند هنر ديداری و شنيداری. برای يک اثر دادائيستی هيچ چيزی که نشانی از زندگی داشته باشد، بيگانه نيست. گاه عناصر "غير هنری" زندگی مصرفی را نيز به "آثار" يا تابلوهای خود راه می دادند: از قوطی حلبی تا دکمه اونيفورم!

آنها به قالب اثر هنری، کمپوزيسيون کلی اثر، هماهنگی عناصر و مواد کار آن با ديدی تازه نگاه کردند. هر تکنيکی می تواند درجايی سودمند باشد. اصل آنست که هنر ويژگی های زندگی مدرن را نشان دهد، که آشوب و ناهماهنگی بخشی از آنست.

دادائيست ها تکنيک کولاژ را (پس از نوآوری های پابلو پيکاسو و ژرژ براک) در سطح تازه و گسترده ای به کار بردند. آنها با فتومونتاژهای جسورانه شان راه طراحی و گرافيک مدرن را هموار کردند.

آنها به نفس آفرينش هنری با ديد تازه ای نگاه کردند. نبوغ هنری را انکار کردند و هنرمند را از آن مقام والا فرو کشيدند. به هنرمند مدرن جسارت و شهامتی بی سابقه بخشيدند تا بتواند خود را از بندهای "آکادميک" رها کند. برای آنها هنرمند تافته جدا بافته نبود. گفتند هرکس بتواند درد و احساس درونی خود را به نحوی مؤثر و تازه بيان کند، می تواند هنرمند باشد.

به کار آفرينشگران گمنام، انواع هنرهای مردمی و بومی، هنرهای ابتدايی، کارکردی، طراحی صنعتی و غيره ارزش نهادند. آنها به دستخط فردی و انحصاری هنرمند، بی اعتنا بودند. برخی از آثار آنها کار مشترک يا گروهی است و امضای هنرمندی واحد را بر خود ندارد.

ميراث دادا

نمايشگاه بزرگ "دادا" با عبور از چند تالار، ايستگاه های جغرافيايی دادائيسم را نشان می دهد: زوريخ، مونيخ، درسدن، هانوفر، کلن، برلين، پاريس و سرانجام آمريکا.

زادگاه دادا زوريخ بود. در سال ۱۹۱۷ ريشارد هولزنبک جنبش را با خود به آلمان برد، در زمانی که کشور با جنگ و بحران ژرف سياسی دست به گريبان بود. دادا در آلمان بيش از هرجای ديگر با سياست گره خورد. دادائيست ها ارزشهای فرهنگی و نهادهای سياسی امپراتوری پروس و سپس جمهوری وايمار را به باد حمله گرفتند. در آلمان جورج (گئورگ) گروس، جان هارتفيلد (هانس هرتسفيلد)، هانا هوش، اوتو ديکس، کورت شويترز و رودولف شليشتر به جنبش دادا پيوستند.

کولاژ به ويژه در آلمان و در فوتومونتاژهای جان هارتفيلد يکپارچه در خدمت مبارزه سياسی قرار گرفت. بيشتر دادائيستهای آلمان پس از جنگ به اردوی چپ پيوستند و وارد ميدان سياست شدند.

در سالهای دهه ۱۹۲۰ که اروپا با بحران روزافزون اجتماعی و سياسی روبرو بود، دادا دستخوش تحولی بنيادين شد، در فرانسه با سوررئاليسم و در آلمان با اکسپرسيونيسم اجتماعی درآميخت.

دادا در دهه ۱۹۳۰ به آمريکا رفت و دوری از دگرديسی را تجربه کرد. جنبشی که در اروپا از تجريد آغازيده و به اعتراض سياسی رسيده بود، در آمريکا مسير عکس پيمود، يعنی از "تعهد" به هنر محض رسيد، و تا حد زيادی از محتوای سياسی و اجتماعی تهی شد.

دادا به شکل اصيل آن شايد ده سالی بيشتر دوام نياورد. اما بر تمام هنر مدرن اروپا تأثيری ماندگار باقی گذاشت

ويژگي ها و عقايد دادائيست ها

۱. هيچ گرايي: 

جنبش دادا نهضتي نيهيليستي (هيچ گرايانه) بود. آنان «پوچي» را به عنوان سمبول ادبي و هنري خود برگزيده بودند. شعار آنان اين بود كه: «ما نه ادبيات مي خواهيم نه اديبان را، نه هنر مي خواهيم نه هنرمندان را، ما موسيقي نمي خواهيم، عقل و خرد را نمي خواهيم، وطن و سياست را نمي خواهيم. ما از همه چيز بيزار و فراري هستيم. سمبول ما «هيچ» است و پيرو نيهيليسم هستيم. پاينده باد «پوچي»، زنده باد «هيچي». و اينچنين به «تازگي خواهيم رسيد.»

۲. هرج ومرج طلبي:
آئين دادائيسم همه چيز را به تمسخر مي گرفت. به همه چيز اعتراض مي كرد. آنان مي خواستند با از بين بردن قانونها و مرزها و تحريك مردم، هرج و مرجي در ادبيات و هنر به وجود آورند.

۳. خردستيزي:
عقل و منطق براي داداها كسالت آور بود. آنان عقل را عاجز از فهم زندگي و منطق را زنجيري براي ذهن مي دانستند.

۴. هنجارستيزي:
اين جنبش هر چيز متعارفي را مردود مي دانست. به تعريف خود دادائيستها: «دادا حماقتي بيش نيست كه در ملأ عام متعارف ها را به دار مي كشد.»

.۵ تناقض گويي:
ضد و نقيض گويي از ويژگيهاي بارز اين نهضت ادبي بود. به عنوان مثال داداها در زمان جنگ، شعار صلح به هر قيمت و در زمان صلح، شعار جنگ به هر قيمت را سرمي دادند.

.۶ نفي همه چيز:
تريستان تزارا در يكي از بيانيه هاي خود اعلام كرد «مكتب ما ذهنيتي منفي و مخرب ولي بزرگ است» دادائيستها پشت اين ظاهر ويرانگر و انكارگر خود، در ايجاد خلاقيت و آفرينش نو قدم بزرگي برداشتند. آنان با انكار تاريخ، منطق و عقل، قوانين اخلاقي و اجتماعي و تكذيب متعارفهاي هنري و ادبي مي خواستند به سرشت ناب درون انسان و حقيقت دست پيدا كنند. چرا كه فكر مي كردند اينها همه به صورت يك اسم و واژه درآمده اند. و در اثر روزمرگي و عادت از معنا تهي شده اند. بنابر اين بايد اين عادتها را از بين برد و با ديدي تازه به دنيا نگريست و همه چيز را از نو ساخت و به آن معنا بخشيد. فرانسيس پيكابيا در نفي هنر مي گويد: «هنر دارويي براي آدمهاي ديوانه است پس تا ديوانه نباشي هنرمند نخواهي شد.» و در جاي ديگر تزارا ادعا مي كند كه هنر را نبايد جدي گرفت. اگر كسي آن را جدي بگيرد هرگز هنرمند نمي شود. دادائيستها حتي خودشان را نيز نفي مي كنند، به گفته خودشان داداهاي واقعي با دادائيسم مخالفند.

۷. شك به همه چيز:
دادائيستها به همه نظامها و واقعيتهاي موجود شك مي كردند چرا كه به دوام و ثبات هيچ چيز معتقد نبودند و همه چيز را برپايه تصادف و شانس مي دانستند.دادائيسم منفي است از آن نظر كه گذشته را انكار و ويران مي كند ولي در عين حال مثبت است چونكه با شك به همه چيز به يك نوسازي مي رسد. و شايد اهميت دادا به همين ويژگي شك كردن به همه ارزشها و قالبها باشد.

۸. آزادي:
آنان خواستار آزادي در سياست، اخلاق، هنر و… بودند. و عقيده داشتند كه بايد ادبيات و هنر را از هر قيد و بندي منجمله عقل و منطق و زبان آزاد كرد تا در آن خلاقيت به وجود آيد.

۹. سنت شكني:
دادائيستها حاكميت همه چيز را مجاز مي دانند به شرط آنكه تصورات مقدس اخلاقي و زيباشناختي آداب و رسوم گذشته را تكذيب كند. دادا زندگي در «حال» است. و آينده و گذشته و هرآنچه را كه در آن هست را نفي مي كند. از نظر آنان هنرمند دادا بايد به گذشته پشت كند و در كل آن را فراموش كند تا بتواند در «امروزش» زندگي كند. دادائيستها مي گويند: هنر و ادبيات يك نسل حق ندارد براي هنر و ادبيات نسل بعدش تعيين تكليف كند. به همين دليل است كه آنان سنت را قبول ندارند چون فكر مي كنند كه برايشان تعيين تكليف و تعيين مسير مي كند.

۱۰. ساختارشكني:
آنان هدفشان از هنر، خلق نبود بلكه به دنبال درهم شكستن چيزهاي ساخته شده بودند و مي خواستند با ويران كردن قالبهاي كهنه، خلاقيت به وجود آورند و به نشاط، اميد و سرخوشي كه در آفرينش نو هست دست پيدا كنند. درواقع آنان دنيا را از بي تحركي و راكدماندن نجات دادند باوجود آنكه گاهي زياده روي هايي كردند ولي با شالوده شكني هاي خود باعث جهش، جوشش و جنبشي در عصر جديد شدند.

۱۱. بي نظامي:
تريستان تزارا در يكي از بيانيه هاي خود به صراحت اعلام كرد كه دادائيسم با هر نوع نظام و اصلي مخالف است و از نظر ما بهترين نظام «بي نظامي» است و ما فراتر از هر نظامي عمل مي كنيم.

۱۲. رد كردن نقد:
داداها مخالف نقد و منتقدين بودند و هرگونه نقد و انتقادي را از خود رد مي كردند و به هيچ كس حق قضاوت نمي دادند. چون عقيده داشتند كه منتقدين به دنبال مهجور و فسيل كردن «تازه ها» هستند.

۱۳. رد كردن مدرنيسم:

دادائيستها كه خودشان از مدرنيسمي چون فوتوريسم ريشه گرفته بودند و افكار فوتوريستي در رگهاي آنان جريان داشت و خود زاييده فوتوريسم و به نوعي پديدآورنده يك تحول جديد بودند با اين وجود مخالف و عليه مدرنيسم بودند و به شالوده هاي زيباشناختي هنر مدرن حمله مي كردند.

۱۴. در جست وجوي زبان نو:
پيروان اين مكتب به دنبال زباني نو بودند. چون اين زبان روزمره و عاميانه را قالبهاي قراردادي، فرسوده و تجويزي مي دانستند كه به دست و پاي ما مي پيچند و باعث مي شوند كه نتوانيم آن احساس و سرشت حقيقي خودمان را بروز دهيم. حتي اين زبان را براي ايجاد ارتباط و پيام رساني نيز مناسب نمي دانستند. آنان مي خواستند عرف تازه اي در زبان پديد آورند تا از امكانات خلاقه زباني كه معناي قطعي لغات خود را از دست داده است، استفاده كنند.

۱۵. بداهه گويي و خلق اتوماتيك وار:
دادائيستها خلاقيت را در خلق و آفرينش خود به خودي و بدون هيچ انديشه و تفكر از پيش تعيين شده اي مي دانستند. از نظر آنان همه چيز بايد در «حال» خلق شود. و آفرينش اتوماتيك وار و خودبه خودي مي تواند ما را به انديشه خالص و حقيقي برساند.

این اثر مارسل دوشان که پس از مرگ وی در معرض دید عموم قرار گرفت ... تلاش پنهانی بیست ساله ی وی بود ...

که برای بازدیدکنندگان در نهایت تنها به معنای دو سوراخ گرد کوچک تعبیه شده روی یک در است و زنی که وقیحانه روی زمین لا به لای بوته ها دراز کشیده و به صدای لالایی حرکت مداوم آبشاری در دوردست گوش میدهد ...

در حالیکه تن عریان خود را تا ابد در معرض دید عابران هرزه چشم گذاشته است ...

حضور بیننده ی اثر در حین چشم چرانی در واقع جزء لاینفک اثر به شمار میرود و بدون عکس العمل او که دایره ی دیدش مانند درکش محدود است ... اثر به نوعی ناقص به نظر می آید ...

مواد سازنده در تصویر آمده است ...

اعجاب انگیز و بی نظیر آنجاست که اثر ، ناقص است ... و تنها با وجود بیننده و مخاطب است که کامل میشود و معنایی عظیم را شکل میدهد ... 

براستی که رسالت هنر ... نه توصیف و تفسیر واقعیت ... که ارتقای آن است ...

اینجاست که تمام نگاه های دگم آلوده به مناسبات و مناسک قراردادی بشری رنگ میبازد ... و هنر

باری و هنر ... یگانه مینماید ... بستری که بی همتاست ... بستری که برای شناخت حقیقت ... بی نظیر است ...

در آن هیچ کشتاری صورت نمیگیرد ... گردن زده نمیشود ... گناه و بازخریدش مضحک می نماید ...

رگ گردنی باد نمیکند از فرط توهم غیرت و هیچ دستی سیلی نمیشود به صورتی نقش بسته در دفاع از خدایان ...

هنر ... را باری هنر را تنها راه حصول حقیقت میدانم ...

هرانچه هست ... تفسیر هست هاست ... هنر نیستی را هم به تصویر میکشد ... 

واقعیت را چنان بسط میدهد که نیست نیز ، هست میگردد ... و اینک تو به هر نامی که میپسندی ش ... صدا کن ...

دوران روشنگری و تمام نظریه های وابسته به آن درباره ی معرفت ، اخلاق و سیاست ، در نهایت مبتنی بر اعتقاد به داوری مصون از خطای عقل است .

در نزد بیشتر فلاسفه ی قرن هجدهم ، عقل ، همان معنی تعقل یا منطق را میداد .


 منطق استقرایی مبنای اندیشه ی دوران روشنگری ست و اگر منطق نتواند به عنوان روش كشف دانستنیهای جدید یا تفسیر مفاهیم ، ضمانت شود ، كل اندیشه ی دوران روشنگری در معرض خطر خاهد بود .

 
به نظر نیچه ، حیز تفكر عینی برای انسان ممتنع است ، زیرا انسانها را صواعقی از قبیل تعصب و تمایل به طرقی كه ایشان خود به آن آگاهی ندارد ، به این سو و آن سو میكشد .

 
منطق صرفن انعكاس نحوه ی كاركرد ذهن ماست و هیچ ارتباطی با معرفت یا حقیقت عینی ندارد .

 
ارسطو فیلسوف یونانی این حدت اندیشه را داشت كه دریابد برای عملكرد منطق قبول قواعد چندی ضروری ست . یكی از قوانین منطق ، قانون تناقض است كه مدلول آن این است كه هیچ چیز نمیتواند در عین حال هم خودش باشد و هم غیر خودش ( هم الف باشد و هم غیر الف ... به عبارت دیگر هیچ چیز نمیتواند هم یك زرافه باشد و هم یك زرافه نباشد )

 نظر نیچه این است كه این قاعده صرفن مسیر تفكر منطقی ست و منتج به ذهنیت كنونی ما میشود كه مرتبط با فرایند و تلاش صواعقی ست كه بنفسه و بطور جداگانه همگی غیر منطقی هستند

 

بدین ترتیب منطق منعكس منعكس كننده ی جهان نیست و هیچ ضمانتی برای حقیقت به حساب نمی آید .

منطق صرفن روش انسانی در خلق " واقعیات " مناسب با احوال اوست كه فقط میتواند احتیاجات روزمره ما را بر آورده سازد و این تمام مسعله نیست !

 
ما با انواع مفروضات ماوراالطبیعی مواجه هستیم كه زیر بنای منطق است . نظیر این اعتقاد كه همه چیز را میتوان تعمیم داد و در گروه های همسان مستقر نمود ( مثل زرافه ها ) . حتی خود چیزها ( از قبیل زرافه ) صرفا  " ساختار " هایی هستند كه ما آنها را برای تسهیل امور خود و سلامت ذهن اختراع میكنیم  .
 
 
به كلام دیگر منطق تنها روش تنظیم دلخواه ساختارهای جعلی ست كه به احتمال قریب به یقین هیچ مصداقی در واقعیت ندارد و وابسته به مفروضات ماوراطبیعی ست كه چه بسا مطلقن بر خطا باشند .

 
منطق و طبقه بندی به صورت مقولات هر دو منبعث از احتیاج ما به كنترل و تسلط بر جهان است

 
فایده ی قطعی منطق با جاذبه یی كه دارد انسانها را به این اعتقاد رهنمون میشود كه آنها میتوانند از منطق جهت دستیابی به حقایق ماورایی یا علمی استفاده كنند


منطق ابزار خوبی برای بقاست ولی جز این اعتباری ندارد .


بنابراین ، اگر عقل و منطق معیارهای خوبی نیستند ، دیگر برای به اصطلاح حقایق علمی نیز جایی نمیماند .

از زیر یوغ بنده گی " زیبایی شناسی " رها شو ... آزاد باش ... 

تمام آنچه امروز زیبا میدانی  ،  تنها بخاطر تکرار است ...  آکادمیک بقایش را در سکون و تکرار یافته است و اینگونه عمری ست که علایقت را در مشت خیش دارد ... بی آنکه اجازه ی تردید دهد ... چراکه هر که شک کند ، انگ میخورد ... رانده میشود ... طرد میگردد

اما چه باک ...

عادت کرده ای برادر ... و نجات ، تنها در رهایی ست .

سقوط یعنی تسلیم اکنون شدن ...

" من "  خود را در جهانی که در آن سقوط کرده رها میکند ...

و در موقعیتی غیر اصیل به خیشتن در قالب دلمشغولیهای رایج خود مینگرد ... 

من به تعویل های پیش پا افتاده خو میکند ...

مثل همه میشود و مثل بقیه میبیند ... و جهان بوده گی جهان را از دست میدهد .

من در کوششی که برای فهم پذیر کردن کنشهایش برای خود و دیگران انجام میدهد نسبت مستقیم با جهان و خودش را از دست میدهد ...


من با زبان ، تعویل مشترکش با همگان را شکل میدهد . من با زبان تصمیم میگیرد که جهان چگونه هست یا چگونه باید باشد
...

من نظام سخن دیگران را میپذیرد و به عمل خود در آن ادامه میدهد به سادگی به این دلیل که همگان آنرا پذیرفته اند ... با زبان است که من ، خود تبدیل به هر کس میشود ...

احمقانه است که بگویم " من " هستم ... منی وجود ندارد ... تنها میتوانم بگویم : " همه کس " هستم ... 

من بوده گی وجهی از هستی ست که باید آنرا کسب کرد ... 

چیزی نیست که که به محض زاده شدنِ انسان ، وجود یابد ... 

من ، از راه هستندگان ِ دیگر می اندیشد ... جهان را از نگاه دیگران میفهمد ... چراکه او تبدیل به هر کس شده است ... و این فراموشی هستی ، آغازگاه سقوط به گرداب عادتهاست ... 

من خود را در میان دیگران می یابد و از منش اصلی خود یعنی توجه به هستی دور میشود ... 

من غرق در کار است ، نه بعنوان فراشدی در حال پیشرفت ، بل بنا به عادت و همچون امری که غیر ارادی انجام میشود ...

من به انجام کاری مشغول میشود که " هر کس " فرمان آنرا داده است ... در این حالت من دارای اصالت نیست . از خودش دور میشود ...

و اینک هر کس میتواند جایگزین من شود بی آنکه خللی در هستی رخ دهد ... و من نیز به هر کس

سقوط یعنی بی جهان شدن ، سقوط به معنای شی شده گی ِ من است ... 

و اینک من به دم دستی ترین نگاه ، قناعت میکند ... به پیش پا افتاده ترین تعویل ها خو میکند ... 

چراکه او به تماشای هستی ، دیگر یک مصرف کننده است . 

سقوط ، سر باز زدن از رویارویی با امکانهاست ... جایی ست که من از آزادی خود دور میشود ... 

سقوط در حکم تنزل است ... سقوط در عافیت طلبی جلوه گر میشود ...

در سقوط است که من میکوشد تا از مسعولیت و دلشوره بگریزد

این احتیاط یا عافیت طلبی او را از خودش دور میکند زیرا تسلیم غیر خودش یعنی هر کس میشود ... از خودش بیگانه میشود و دیگر انسجام نخواهد داشت

و این احتیاط باعث خاهد شد که من ، یکی مثل همه ، عضوی از رمه شود ... 

چراکه گله ، به صلیب میکشد هرانکه را که بخواهد فضیلت خود را آفریده و داشته باشد ...

و من در پراکندگی گرفتار خاهد آمد .

و اینگونه است که هنر اصیل ، متضمن تصاویری ست که پیشتر احساس و ادراک نشده اند ، تصاویری که زندگی رقم نزده بلکه هنرمند خلق کرده است ...

اثر هنری یی که صرفن بخاهد همان چیزی را بیان کند که پیشتر در اندیشه وجود داشته ، هیچ ارزشی ندارد